Spinnenweb

In het spinnenweb verzamelen we allerlei korte bijdragen: een vraag over de aanbreng van een bepaald stuk leerstof, een kort verslag van een uitgeprobeerde les, een leuk idee om de leerlingen te boeien... Alle vragen, bijdragen en suggesties worden verwacht bij de redactie.

Het kunstgalerijprobleem

In kunstgalerijen met dure kunstvoorwerpen is er permanente camerabewaking nodig. Hoeveel camera’s zijn hier minstens voor nodig? Dit probleem, bekend als het kunstgalerijprobleem of het museumprobleem, werd in 1973 voor het eerst geformuleerd door Viktor Klee. Bewakingscamera’s in een museum kunnen in elke richting kijken maar ze kunnen niet van positie veranderen. Om het museumprobleem

[ Lees meer ]

Vergeten begrippen (4): Wijzer en mantisse

Ik ben nog jong maar soms voelt dit anders aan. Vooral wanneer ik mijn leerlingen mijn afgeleefde logaritmetafels toon, het tabellenboekje waarin ik tot aan het einde van de zeventiger jaren logaritmen en goniometrische waarden opzocht tot op vijf cijfers na de komma. Ik, en wellicht ook mijn vader, gebruikte op school de tafels van N. J. Schons en C. De Cock. In die tijd ‘de tiende uitgaaf’. [caption id="attachment_11499" align="aligncenter" width="572"] Figuur 1 Uit een logartimeboekje[/caption]   In het vierde jaar leerden we sinussen en cosinussen, tangensen en cotangensen berekenen van hoeken, nauwkeurig tot op één seconde. De tabellen…

[ Lees meer ]

Hoe dik mogen staarten zijn?

Ik heb altijd al een voorliefde gehad voor paradoxen in verband met oneindig: eindige sommen van een oneindig aantal positieve getallen, eindige oppervlakten van een oneindig lang oppervlak, eindige inhouden van lichamen met een oneindige oppervlakte ... Het inzicht in het begrip oneindig ontwikkelt zich door de leerjaren heen. In de tweede graad is het voor veel leerlingen nog verbazend dat het oneindig doorlopende getal 1,999... precies gelijk is aan 2. In de derde graad wordt er intens gefocust op limieten en daardoor groeit het aanvaardingsproces van eindige grootheden bij oneindig doorlopende processen. In het zesde jaar laat ik me…

[ Lees meer ]

Veelvouden van 3 graden

Wie goniometrie studeert, maakt al vlug kennis met de sinussen en cosinussen van de speciale hoeken van [latex]30^\circ, 15^\circ, 60^\circ \dots[/latex]. Deze goniometrische waarden worden beschreven door mooie wortelvormen: [latex]\sin 60^\circ= \frac{\sqrt{3}}{2}.[/latex] Het is bekend dat er exacte uitdrukkingen bestaan voor de sinussen en cosinussen van alle hoeken die een geheel veelvoud zijn van [latex]3^\circ[/latex]. Je ziet hiervan een overzicht in de onderstaande de tabel (Stranen). Inderdaad, al deze waarden kunnen met behulp van wortels uitgedrukt worden : [latex]\sqrt{2}, \sqrt{3}, \sqrt{5}, \sqrt{6}, \sqrt{2 \pm \sqrt{3}}, \sqrt{5 \pm \sqrt{5}}\,.[/latex] In deze tabel zijn alleen hoeken opgenomen tussen [latex]0^\circ[/latex] en [latex]45^\circ[/latex]. De…

[ Lees meer ]

Stappenplan: handig of toch niet?

Stappenplannen kunnen handig zijn. Ze bieden houvast bij het uitvoeren van procedures. Maar er zit ook een andere kant aan: een snelle en handige weg naar het antwoord leidt niet altijd tot het gewenste begrip. Inleiding In wiskundeboeken en instructiefilmpjes op internet kun je talloze stappenplannen vinden. In heldere, overzichtelijke stappen worden leerlingen geholpen hun

[ Lees meer ]

De overkapping van een busstation

Ons nieuw schoolgebouw (TISM, Bree) is sinds enkele jaren ingeplant in de scholencampus van de scholengemeenschap Bree, met centraal een nieuw busstation. Op dit busstation is een mooie, moderne overkapping gebouwd. De leerlingen van 6 Industriële Wetenschappen (8 u wiskunde per week) kijken vanuit hun klaslokaal op deze overkapping en tussen de lessen door kwam

[ Lees meer ]

Een tekeninstrument om weerspiegelpunten te vinden

Een tekeninstrument met splitpennen In Istanbul staat in het Gulhane park het Museum of the History of Science and Technology in Islam. Daar vind je een uitgebreide collectie van medische, nautische, optische, astronomische en mathematische instrumenten. Het is een wonderlijke verzameling van menselijk vernuft van voor de tijd van de West-Europese wetenschappelijke en industriële revolutie. Bijzonder is dat de collectie verantwoord gedocumenteerd is in verschillende talen (Frans, Duits, Engels en Turks). PDF’s van de catalogi staan op de website http://www.ibttm.org/ENG/. Bij ieder object staan duidelijke afbeeldingen en verwijzingen naar wetenschappelijke literatuur waarin de historische claim onderbouwd wordt. Zo is er…

[ Lees meer ]

Verhelderende bewijzen

Elke wiskundige heeft het wel eens meegemaakt: je hebt een bewijs gelezen en begrepen maar je begrijpt nog steeds niet waaróm de stelling geldt. Alle stappen van een bewijs doorgronden is jammer genoeg niet voldoende om de stelling zelf te doorgronden. Dat laatste vergt inzicht in de achterliggende samenhang van eigenschappen. Gelukkig zijn er ook

[ Lees meer ]

Over vierkantemeterbakken en zo

Onlangs viel mijn oog in één week tijd op wel drie opvallende fouten in de krant en reclamefolders. Ik bundel ze in deze bijdrage. Ik denk dat het erg zinvol is om leerlingen attent te blijven maken op dergelijke onnauw­keurig­heden! [les] Vierkantemeterbakken Bekijk onderstaande reclame voor een groenten- en kruidenbak. Moet een vierkante meterbak altijd vierkant zijn? Bereken de oppervlakte van deze bak. [latex]0,562m^2[/latex] Hoe breed zou de bak moeten zijn als hij 114 cm lang is en echt een vierkantemeterbak zou zijn? [latex]87,72 cm[/latex] Hoe lang zou de bak moeten zijn als hij 49,3 cm breed is en echt…

[ Lees meer ]