ActualiteitLeerlingen hun motivatie voor en ideeën over wiskunde kunnen sterk verschillen. Sommigen beschouwen wiskunde als hun lievelingsvak en zouden een ‘wiskundeknobbel’ hebben. Anderen vinden het een moeilijk vak omdat je regels en procedures vanbuiten zou moeten leren. Leerkrachten zijn sleutelfiguren in dit verhaal, want via hun instructie en feedback kunnen zij de motivatie voor en overtuigingen over wiskunde van hun leerlingen voeden.
Met het onderzoeksproject SYMMETRIE willen we inzicht krijgen in welke klaspraktijken motiverend werken en bijdragen aan helpende overtuigingen over wiskunde. Hiervoor hebben we jullie hulp nodig!
Met dit artikel willen we verhelderen wie wij zijn en wat het project SYMMETRIE inhoudt. Vervolgens geven we graag wat praktische informatie en de voordelen van een deelname mee. Onderaan vind je instructies om je interesse kenbaar te maken of om je met jouw school in te schrijven.
1. Het project SYMMETRIE
Mijn naam is Margot Longeville en ik ben doctoraatsonderzoeker wiskundedidactiek aan het departement Wiskunde van KU Leuven. Samen met mijn promotoren Jeroen Lavrijsen en Wim Van Dooren onderzoek ik hoe we de motivatie voor wiskunde van leerlingen in het secundair onderwijs kunnen bevorderen. In dit onderzoek richten we ons specifiek op wiskundeleerkrachten en leerlingen uit het vierde jaar van het secundair onderwijs in doorstroom- of dubbele finaliteit. Op het einde van het vierde jaar maken deze leerlingen namelijk een belangrijke studiekeuze. De aanloop naar en de gevolgen van die studiekeuze willen we graag van dichterbij bekijken.
Hoe zorgen we ervoor dat leerlingen wiskunde leuk en interessant vinden? En welke goede praktijken worden al gehanteerd in de klaslokalen van het secundair onderwijs? Zijn er overtuigingen over wiskunde die motivatie bij leerlingen kunnen bevorderen (of schaden)? Deze vragen willen we beantwoorden in het project SYMMETRIE — Secondary Mathematics Motivation, Mindset and Teachers’ Instructional Practices.
Het project werd ingedeeld in vier onderzoeksvragen, waarvan je een overzicht vindt in Figuur 1.
Figuur 1 – Overzicht onderzoeksvragen SYMMETRIE
- Hoe beïnvloeden de overtuigingen van leerkrachten hun instructie en feedback in de klas?
- Hoe beïnvloedt instructie de motivatie voor en overtuigingen over wiskunde van leerlingen in het secundair onderwijs?
- Hoe beïnvloedt feedback de motivatie voor en overtuigingen over wiskunde van leerlingen in het secundair onderwijs?
- Wat zijn de gevolgen van leerlingen hun studiekeuze voor hun motivatie voor en overtuigingen over wiskunde?
Met dit onderzoek willen we leerkrachten wiskunde ondersteunen in hun missie om leerlingen te blijven motiveren voor wiskunde. In het onderzoeken van instructie en feedback, besloten we dan ook om naar specifieke onderdelen te gaan kijken. Enkele voorbeelden: welke soort feedback geeft de leerkracht? Hoe gaat de leerkracht om met het maken van fouten? Hoe ervaren leerlingen de cognitieve belasting van de
instructie?
Hierdoor kunnen we gericht meegeven welke instructie- en feedbackgewoontes nu net een (positieve dan wel negatieve) invloed hebben op de motivatie van hun leerlingen doorheen een schooljaar. Zowel de leerling als zijn wiskundeleerkracht wordt bevraagd over de instructie en feedback die hij/zij ervaart. We kunnen dus ook onderzoeken of leerlingen en leerkrachten een verschillende ervaring hebben van dezelfde klaspraktijk.
Door cijfergegevens te verzamelen over de motivatie voor en overtuigingen over wiskunde bij leerlingen in het Vlaams secundair onderwijs, bieden we een maatstaf. Wat denken leerlingen eigenlijk over wiskunde? Hoe kunnen leerkrachten in het vierde jaar de wiskundemotivatie van leerlingen verhogen, ook bij leerlingen die minder goede prestaties hadden in het verleden? Klopt het dat een leerling meer gemotiveerd zal zijn wanneer die een studierichting volgt die nauwer aansluit bij zijn vaardigheden? Die vragen beantwoorden we graag voor jullie in een overzichtsrapport en een lezing gericht aan de deelnemende scholen. Hierover vind je meer informatie in paragraaf 3.
2. Praktische informatie
Wat houdt deelnemen aan SYMMETRIE nu in voor wiskundeleerkrachten en voor hun leerlingen?
Om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden, worden online vragenlijsten afgenomen bij vierdejaarsleerlingen en hun leerkracht wiskunde in de doorstroom- en dubbele finaliteit. Alle klassen zijn welkom, ongeacht het aantal lesuren wiskunde per week. In Figuur 2 vind je een overzicht van de momenten waarop en bij wie een vragenlijst wordt afgenomen.
Figuur 2 – Overzicht vragenlijstmomenten
Voor leerlingen neemt het invullen van de vragenlijst maximum één lesuur in beslag, met uitzondering van de vragenlijst in januari 2027 die maximum twee lesuren in beslag zal nemen. Leerlingen vullen de online vragenlijst zelfstandig in op school. Wij voorzien heldere instructies voor de begeleider. Belangrijk voor scholen: jullie kiezen zelf wanneer die vragenlijst wordt afgenomen, binnen een periode van enkele weken. Hier kan dus een studie-uur of ander vrij moment voor worden ingezet, zodat leerlingen optimaal genieten van de wiskundelessen.
Wiskundeleerkrachten zullen maximum dertig minuten nodig hebben per vragenlijst. Deze kan ingevuld worden terwijl de leerlingen hun eigen vragenlijst invullen of op een moment dat beter geschikt is voor de leerkracht.
Belangrijk: deelname voor zowel leerlingen en leerkrachten is vrijwillig. Voor leerlingen vragen we toestemming aan hun ouders. Dit wordt volledig georganiseerd en opgevolgd door de onderzoekers. Alle gegevens worden uiteraard met respect voor de privacywetgeving behandeld. Er worden nooit namen of andere herkenbare gegevens van leerlingen, leerkrachten of scholen gedeeld of gepubliceerd. Dit onderzoeksproject kreeg goedkeuring van de Sociaal-Maatschappelijke Ethische Commissie van KU Leuven (G-2025-10589), die strikt toeziet op ethiek en privacy.
3. Waarom zou ik deelnemen aan SYMMETRIE?
Voor wiskundeleerkrachten en hun school heeft deelname aan het onderzoek heel wat voordelen.
Voor elke deelnemende leerkracht voorzien we een inspirerend boek over wiskundedidactiek. Het zijn boeken die je kunnen doen nadenken over wie jij bent als wiskundeleerkracht en hoe je dat verder kunt uitdragen in jouw klaspraktijk. De kracht van goede vakliteratuur! Deelnemende leerlingen maken kans op een filmticket telkens wanneer ze een vragenlijst invullen.
Verder kan het deelnemen dienen als herinnering aan jouw dagelijkse impact als wiskundeleerkracht. Het kan ook als spiegel werken: door de vragenlijst in te vullen sta je stil bij jouw vertuigingen over wiskunde (leren) en je huidige klaspraktijk. De drukte van het onderwijs laat niet altijd voldoende ruimte om écht stil te staan — graag bieden wij jou die kans. Zo hopen we jouw klaspraktijk nog krachtiger te maken.
Voor elke deelnemende school voorzien we een feedbackrapport over de leerlingen op de eigen school. Zo ontvangen jullie schoolgemiddelde gegevens over hun motivatie voor en overtuigingen over wiskunde. Ook de evolutie doorheen een schooljaar komt hierin aan bod. Jullie school wordt vergeleken met de andere (geanonimiseerde) scholen die deelnemen. Zo krijgen jullie inzicht in jullie sterktes en groeikansen als school en kunnen jullie evidence-informed aan de slag om jullie doelgroep te blijven motiveren voor wiskunde.
Tot slot ontvangen jullie een overzichtsrapport met de belangrijkste onderzoeksresultaten. Alle geïnteresseerde personeelsleden krijgen ook gratis toegang tot een exclusieve lezing. Hierin worden de belangrijkste onderzoeksresultaten in heldere taal toegelicht, is er ruimte voor vragen en kunnen jullie ervaringen met elkaar en de onderzoekers delen. Met die rugzak kunnen jullie terugkeren naar jullie thuisbasis en aan de slag met de nieuwste inzichten uit Vlaams onderzoek.
4. Graag deelnemen of meer informatie?
Wiskundeleerkrachten en scholen die graag meer informatie wensen of willen deelnemen aan de studie, kunnen contact opnemen met Margot Longeville. Dat kan via mail margot.longeville@kuleuven.be of door jouw gegevens achter te laten via volgende link:forms.office.com/e/bgJ38p90gU}. Je kan ook de QR-code in Figuur 3 scannen.
Figuur 3 – QR-code om interesse te registreren
Ik maak met plezier tijd en ruimte om naar jullie vragen te luisteren en heldere antwoorden te bieden.
Meer informatie over het onderzoek kan je ook terugvinden in een uitgebreide informatiebundel voor scholen, via de website van het project: https://wet.kuleuven.be/studenten/edu/symmetrie.
Wens je je als school in te schrijven? Je kan hier terecht: https://forms.office.com/e/VqV8EK9ra7\ We hopen dat binnen een school zo veel mogelijk wiskundeleerkrachten en leerlingen uit het vierde jaar secundair onderwijs deelnemen. Bij inschrijving is het echter nog niet nodig om een deelnemersaantal mee te geven. Individuele leerkrachten en leerlingen kunnen steeds kiezen om niet deel te nemen aan de studie.
Dankjewel om deze oproep te lezen en te overwegen. Wij zijn alvast razend benieuwd naar de resultaten en kijken ernaar uit die met jullie te mogen delen!
Onder de loep