In memoriam Hilde Eggermont

Op 10 december 2025 overleed Hilde Eggermont. Hilde was één van de oprichters van Uitwiskeling. Ze heeft aan alle nummers van Uitwiskeling meegewerkt, tot op het einde.

Met dit tijdschrift begonnen we in 1984 met de nobele bedoeling wiskundeleerkrachten, verspreid over heel Vlaanderen, met elkaar te verbinden. Er was toen geen internet, geen gsm … Hilde was er van bij het begin bij, ze was zelfs nog niet helemaal afgestudeerd. Een tiental keer per jaar komen wij samen bij één van de redactieleden thuis, om te plannen en om de artikels grondig te bespreken. Op die vergaderingen, onderbroken met lekker eten, wordt veel gediscussieerd. Daarom noemden de kinderen van Hilde, die hier getuige van waren toen we bij hen thuis neerstreken, de redactie steevast ‘de Babbelaars’.

Figuur 1 Redactievergadering 1994

Figuur 2 Redactievergadering 2016

Hilde bracht op haar eigen bescheiden manier meermaals rust en wijsheid in soms pittige discussies tussen vurige redactieleden. Enkele vragen van haar kant waren dikwijls voldoende om bij iedere partij in te zien `ah ja, je hebt toch gelijk’. Ze kon mooi de balans treffen tussen ‘voor haar eigen mening opkomen’ en ‘respectvol ruimte laten voor andere meningen’.

We werkten veel samen. Niet alleen schreven we veel artikels, die moesten ook nog getypt en gelay-out worden. In het begin gebeurde dat met een typemachine, plakletters en Chinese inkt, later met EUMEL op de computer in het wiskundegebouw van de KU Leuven, vervolgens met Word en tegenwoordig met LaTeX. Hilde was elke keer tot in de finesses mee met de technische kanten van het systeem. Het was zeer fijn om samen met haar te lay-outen.

We deelden lief en leed, hielden een jaarlijkse familiedag, we gingen samen op weekend naar de Ardennen en naar de zee. Sommigen van de redactie gingen ook samen op vakantie naar Italië. We zijn meer dan een redactie, we zijn een vriendengroep met een gemeenschappelijke passie voor het wiskundeonderwijs.

Figuur 3 Ardennen rond 1990

Figuur 4 Familiedag rond 2016

We hebben heel veel van Hilde geleerd over goede lessen geven, over cursussen opbouwen, over artikels schrijven. Ze beheerste de wiskunde tot in haar vingertoppen en ze had een bijzonder gevoel voor taal. Zij kon als geen ander suggesties doen: ‘misschien kun je het zo formuleren’. Ze kon ook met subtiele humor reageren op allerlei situaties. Als er jonge mensen bijkwamen op de redactie, fungeerde Hilde steevast als informele mentor die hen de knepen van het vak leerde door samen een artikel te schrijven of een nascholing te geven.

Alleen of samen met andere redactieleden schreef Hilde zeer goede, didactisch uitgewerkte artikels die overeind blijven tot op de dag van vandaag. Enkele voorbeelden zijn: Combinatieleer (1989), Het functiebegrip (1998), Afgeleiden en limieten (2001), Viervlakken waarvan de hoogtelijnen door één punt gaan (2011), De normale verdeling (2002), Kegelsneden (2004), Met de krant in de hand (2007), Begrippen definiëren in de analyse (2009), Priemgetallen (2012), Meetkundige plaatsen (2014), Hoe traag stijgt een logaritmische functie? (2015, zie verderop in dit nummer), Verrassende wiskunde (2016), Statistiek buiten het boekje (2018), Gewoon mooie oefeningen (2019), Kantelen (2020), Roteren in 4D (2021). Je vindt al deze artikels uiteraard op onze website.

Vanuit de artikels in Uitwiskeling, werkte Hilde ook mee aan boeken: Contextboekjes voor richtingen met minder uren wiskunde (rond 1990, zie redactioneel van Uitwiskeling 41/4), maar ook materiaal voor de richtingen met veel uren wiskunde, bijvoorbeeld Van ruimtelijk inzicht naar ruimtemeetkunde (2001) en in de Deltareeks het handboek Analytische meetkunde deel A (2006).

Ze gaf in samenwerking met andere redactieleden ook talrijke nascholingen in Vlaanderen, maar ook in Nederland en zelfs tot in Wenen.

Figuur 5 De wandelgangen van de zomeruniversiteit in Wenen

Over de loep Begrippen definiëren in de analyse van 2009 (waarin wordt voorgesteld om eerst visueel te werken met raaklijnen en oppervlakte en pas daarna, voor sterke leerlingen, een formeel limietbegrip aan te brengen) kwam uit Nederland in 2020, in volle lockdown, de vraag om hier samen met Michel filmpjes over op te nemen. Michel zat toen in Zuid-Italië en stelde voor om die filmpjes daar uit te werken en op te nemen. Dit moest je aan Hilde geen twee keer zeggen; twee dagen later stond zij in Puglia. Ze maakten de filmpjes op een dakterras, in de late namiddag. Op het einde was de achtergrond zwart omdat het nacht geworden was. Je kunt die filmpjes nog zien op de website van de Nederlandse Vereniging van WiskundeLeraren (www.nvvw.nl), bij ‘Coryfeeën met ideeën’.

Figuur 6 Hilde op het dakterras in Zuid-Italië, bij het inspreken van een filmpje

Over filmpjes gesproken: 11 jaar eerder, naar aanleiding van 15 jaar Uitwiskeling, had de redactie een aantal filmpjes voor wiskundelessen gemaakt (2009). Ze zijn nog beschikbaar op onze website. Hilde was goed in het bedenken en uitschrijven van gedetailleerde scenario’s. Zo maakten we bijvoorbeeld een thrillerfilm over de afkoelingswet van Newton, waarin een moord gebeurd was op een meisje, gespeeld door haar dochter Naomi. Hilde gaf les in het Sint-Pieterscollege in Leuven, dezelfde school waar Naomi leerling was. Hilde moest van Naomi beloven dat ze dit filmpje niet in de klas zou tonen zolang zij daar nog leerling was. Er is ook een filmpje waarin Hilde les geeft over halveringstijden en exponentiële afname, aan de hand van M&M’s. Veel kinderen van redactieleden spelen daarin mee als leerlingen. Ze moesten tellen hoeveel M&M’s met het gezichtje naar boven geland waren en moesten de andere vernietigen door ze op te eten.

Figuur 7 De niet dichtgeplooide kerktoren

Hilde had een bijzondere neus voor leuke wiskunde uit het dagelijkse leven. Ze slaagde er telkens in om er een mooi artikel van te maken dat ook nog eens heel bruikbaar was in de klas.

`Ze hebben het dak van die kerktoren vergeten dicht te plooien’, merkte zoon Ruben (10 jaar) op toen hij vanuit de auto in Zwitserland een ruïne van een kerktoren zag met driehoekige uitsteeksels en zonder dak. Dit werd de aanleiding voor een artikeltje van Hilde De kerk met de toren die niet dichtgeplooid is (2002).

Ze las in een boek van Rien Poortvliet, Leven en werken van de kabouter, dat een volwassen kabouter 300 g weegt en 15 cm hoog is. Hilde vroeg zich direct af of dit wel in verhouding was als je veronderstelt dat een kabouter een verkleining is van een mens. Hiervoor maakte ze een prachtige les: De BMI van de kabouter (2005).

Op een opendeurdag op school liet Hilde haar leerlingen grote krijttekeningen maken die, vanuit het juiste oogpunt bekeken, ruimtelijke voorwerpen leken (trompe-l’oeil): Tekeningen op de speelplaats (2013). Een stuk wiskunde dat bij deze leerlingen ongetwijfeld zal bijblijven. Op de Nationale WiskundeDagen in Nederland is Hilde dit gaan presenteren. De tekeningen toonde ze verkleind, in een doos. Ze had een piepkleine camera bij waarmee ze kon projecteren wat vanuit het kijkgaatje te zien was.

Figuur 8 Tekeningen op de speelplaats

Figuur 9 Met een piepkleine camera …

Figuur 10 … in een schoendoos

Figuur 11 Het hartje in een grafmonument

Figuur 12 het grafmonument opgemeten voor het artikel in Uitwiskeling

In de krant zag Hilde een foto van een begraafplaats in Laken, waar elk jaar precies op 21 juni rond het midddaguur in een grafmonument een prachtig fenomeen waar te nemen is. De zon schijnt door een cirkelvormig gat in het dak van een tempeltje en werpt op de muren een lichtvlek in de vorm van een hartje. De aanwezige pleurante reikt met haar vingers juist tot dit hartje. Uiteraard ging Hilde de volgende 21 juni naar Laken, Hilde verstond de kunst om wiskunde in te schakelen om de vorm van het beroemde hartje van Laken wiskundig te modelleren en te verklaren (Een hartje op de muur, 2016).

Vorige zomer laaide er een discussie op in de pers en het Vlaamse Parlement over de afmetingen van Limburgse vlaaien, in het kader van de erkenning van Limburgse vlaaien als streekproduct, zowel in het Vlaamse als Nederlandse Limburg. Hilde merkte op dat er iets niet klopte met de afmetingen en gewichten: er werd ten onrechte lineair geredeneerd terwijl het over de oppervlakte van de vlaaien ging. Tussen de chemokuren door, schreef ze haar laatste artikel Lineaire Limburgse vlaaien (2025). Op het wiskundefestival Mathfest in Brugge in september presenteerden Els Vanlommel en Wim Van Dooren de ideeën uit haar artikel. Hilde kon er zelf nog bij zijn, weliswaar in de rolstoel. Het werd een mooi en ontroerend moment.

Hilde is voortaan erelid van de club van de Babbelaars. Ze heeft haar laatste fysieke babbeltje met ons gedaan. Ze laat niet alleen aan ons zoveel na, maar ook aan het wiskundeonderwijs in Vlaanderen en daarbuiten. We zullen aan haar blijven denken en glimlachen als we een onverwachte toepassing van de wiskunde zien, een speciale lichtvlek op een muur, een stoeptekening met ruimtelijke allures …

Figuur 13 Ter gelegenheid van 40 jaar Uitwiskeling gidst Hilde de huidige en vroegere redactieleden in het park van Arenberg